Paard & Levenskunst
Ons onbewuste stuurt meer van ons gedrag dan we willen weten.....

Bibliotheek

Beschrijving interventiemethoden:

Beschrijving interventiemethoden
Interventiemethoden zoals ze aangeboden worden in de Verenigde Staten (bron:Walking the way of the Horse, Leif Hallberg).


Equine Facilitated Psychotherapy (therapie)

Aanbieder: Geestelijk gezondheidszorg professional samen met een paardenprofessional of ggz-professional die ook paardenprofessional is. Rol: observatie, analyse, interpretatie en vertaler van gedrag/acties van het paard en vragensteller.  Kan ook een meer terughoudende rol zijn waarin hij zich van commentaar onthoudt en het proces tussen cliŽnt en paard zijn werk laat doen.
Het paard en de cliŽnt bepalen de acties/het verloop van de sessie.

Doelgroep: cliŽnten met bipolaire stoornis, schizofrenie, persoonlijkheidsstoornissen (vaak borderline), depressie, angststoornissen, posttraumatische stressstoornis, eetstoornissen, verslavingen, traumapatiŽnten (fysiek, emotioneel, sexueel).

Doel: Onbewuste gevoelens, gedachten, gedrag en acties bewust maken, meer verbinding maken met het lichaam, en de cliŽnt meer een interne locus van controle laten krijgen (eigen kracht).
Inzicht geven, nog geen gedragsverandering.

Methoden/technieken: Omgang, verzorging, grondwerk, longeren, rijden, voltigeren, mennen.
Lichaamsgronding en aandacht, Psychodrama proces, Reflectieve feedback proces, Gebruik expressieve kunstuitingen, Contemplatief en proceswerk. Frequentie en duur: meestal één keer per week, net zolang tot de gestelde doelen bereikt zijn. Gebruik van expressieve kunst: wat de cliŽnt ervaren heeft is niet altijd goed in woorden uit te drukken. Het verbaal moeten maken kan betekenen dat de diepere betekenis verloren gaat. Veel gebruikte methoden zijn:  tekenen, boetseren, vrije associatie van gevoelens/gedachten op het paard, contemplatie (in stilte of gesprek met therapeut), muzikale expressie, dagboek, schilderen op een paardenlichaam.

Deze vorm van therapie is relationeel van aard, er moet voldoende tijd en gelegenheid zijn om de cliŽnt en het paard een band te laten opbouwen. De cliŽnt en het paard dienen de keuze te hebben met wie zij aan het werk willen gaan en met wie niet.

Rol van het paard: facilitator: verzorgt reflectieve feedback (zonder oordeel) en psychodrama.
Het rijden op een paard reduceert spierspanning en vermindert  spasticiteit, verbetert coŲrdinatie (bilateraal) en stimuleert de hersenen. De driedimensionale gang van het paard ontspant vele (zeer gespannen) spieren en hierdoor kunnen herinneringen die in het lichaam zijn opgeslagen, vrijkomen. Deze herinneringen worden gevoeld, niet gedacht.
Doordat het paard historisch bepaalde mythische betekenissen heeft gekregen en uitstekend als metafoor gebruikt kan worden, voelen cliŽnten zich in de aanwezigheid van een paard  soms verbonden met een hogere macht. Deze sensatie kan gevoelens van eenzaamheid verlichten.

Bijzondere aandachtspunten:
Veiligheid cliŽnt, verklaring acceptatie risicoís, basale vaardigheden omgang paard
Vertrouwelijkheid door aanwezigheid assistenten/anderen

Achterliggende Psychologische Theorie:  Cognitieve gedragstherapie, Gestalt therapie, psychodynamische theorie, experimentele therapie, somatische psychotherapie. Daarnaast is er het element van fysieke beweging en actie en het feit dat een paard onvoorwaardelijke liefde en affectie kan bieden, geen oordeel heeft en in staat is tot eerlijke feedback.


Equine Facilitated Counseling (therapie)

Aanbieder: Gezondheidszorgprofessional zoals een psycholoog, counselor, maatschappelijk werker, pedagoog. Meestal wordt in een team van professionals samen gewerkt om vaardigheden uit verschillende disciplines aan te bieden. Getraind in individuele, relatie- en familiecounseling. Geeft het goede voorbeeld hoe een leven eruit ziet zoals de cliŽnt nastreeft. Aanbieder heeft ook enkele educatieve vaardigheden.

Doelgroep: mentaal gezonde mensen die de vaardigheden, motivatie en opleiding missen om hun leven een goede wending te geven. Issues als lichte depressie, lichte angst, stresssymptomen, lage zelfwaardering/zelfvertrouwen en zelfbewustzijn, ADHD, relatie- of familieproblemen. Zijn het vertrouwen  kwijt dat ze zelf goede beslissingen kunnen nemen, hebben soms zelfhaat.

Doel: het aanleren of veranderen van van basale levensvaardigheden (communicatie, relationeel). Hierbij wordt de omgeving (familie, relaties, school, werk) zo veel mogelijk betrokken.  Herstel van zelfwaardering/zelfvertrouwen en zelfbewustzijn. De cliŽnt laten zien dat hij een eigen keuze heeft om zijn gedrag te behouden of te veranderen. Op het moment dat een cliŽnt dit beseft komen er vaak loopbaanvragen op: doe ik wat ik echt wil/goed in ben?

Methode: gefocust op het hier-en-nu , soms toekomstgericht, resultaatgericht en gaat uit van de sterktes van de cliŽnt. De aanbieder kan via metaforen en verhalen over de paarden de cliŽnt vertellen hoe hij nieuwe vaardigheden in zijn leven (daar-en-dan) kan inzetten. De begeleider is mentor, gids, rolmodel  en ondersteunend en zet activiteiten met het paard in. Er wordt door de begeleider weinig  gedaan aan psychoanalyse, interpretatie of vertaling van het gedrag van de cliŽnt. De cliŽnt wordt in staat geacht dit zelf te kunnen. Technieken: vooruit geplande of spontane activiteiten, vaardigheden aanleren, bewustzijns oefeningen (fysieke interacties met het paard, energie/grenzen, meditatie en ademhaling, acties met vol bewustzijn doen/mindfullness), metafoor en verhalen vertellen en levensplanning (doelen stellen, flexibiliteit, problemen oplossen). Kan individueel of in groepen gedaan worden. Communicatie:  is gefocust op authentiek en congruent communiceren. Relationeel:  vaak voelt de cliŽnt zich afgesneden van contact, eenzaam. In  interactie met het paard kan hij leren hoe hij aansluiting kan maken.
Functionele levensvaardigheden:  de cliŽnt kan de waarde van (persoonlijke) hygiŽne, goede voeding, geld- en tijdmanagement en zaken over gezondheid  leren door het zorgen voor het paard.

Rol van het paard: soms medewerker, soms (co)-facilitator, leermeester.


Equine Assisted Psychotherapy (therapie)

Aanbieder:  Psycholoog, counselor, maatschappelijk werker, pedagoog. Kennis van experimenteel/ leren en adventure-therapie. Heeft geen verbinding met de cliŽnten op diep persoonlijk niveau, blijft wat op afstand om het proces te bekijken, grijpt zo min mogelijk in, is facilitator en zonder oordeel. Zorgt ervoor dat hij niet de rol van deskundige of groepsleider krijgt toegeschoven van de deelnemers. Is getraind in het werken met teams. Heeft wel de vaardigheden om op therapeutische wijze met de inzichten van de deelnemers om te gaan.

Doelgroep: Teams in organisaties met veranderingswens, families met problemen, (probleem)jeugdgroepen, mensen met eetstoornissen, verslaving, chronische en terminale ziektes.
Specifiek afgeraden:  mensen met een verleden van sexueel misbruik en huiselijk geweld.

Doel: De cliŽnt inzicht geven in zijn karakter en rolpatronen, waardoor er bewustzijn, groei en verandering ontstaat.

Methode: Gebaseerd op experimenteel leren/adventure-therapie. Meestal groepstherapie, kan ook individueel. Heeft als focus dat de cliŽnt leert van de ervaring bij het nastreven van bepaalde doelen waarbij het paard als middel wordt ingezet. De cliŽnt leert over zijn persoonlijkheid en rolpatronen. De relatie tussen het paard en de cliŽnt ontstaat niet of nauwelijks. De methoden die gebruikt worden, soms gebaseerd op predator/prooi relatie tussen mens en paard, die vecht- of vlucht reeacties kunnen oproepen, kunnen potentieel risicovolle situaties opleveren maar dit risico wordt als instrument gebruikt omdat het individu en de groep ervan kunnen leren.
Om de veiligheid te garanderen zou iedere cliŽnt en ieder paard de keuze moeten krijgen of zij willen meedoen en met welke activiteiten. In de realiteit is dit niet altijd zo.

De activiteiten die de groep als opdracht krijgt zijn vooraf goed gepland. Meestal wordt met activiteiten begonnen die makkelijk en ook grappig zijn zodat het ijs tussen de deelnemers gebroken wordt. Daarna kunnen moeilijker opdrachten volgen, die een beroep doen op samenwerking, vertrouwen in elkaar. Daarbij kunnen aspecten als faalangst, angst voor verlies van controle, angst voor fysieke verwonding, communicatie en leiderschap  aan de orde komen.  Frustratie en wrijving in de groep zijn normale patronen, waarbij de manier waarop hiermee wordt omgegaan belangrijke leermomenten zijn. Reflectieve feedback wordt dus door de groep aan elkaar gegeven.
Tijdens of na de sessies kunnen de leden van de groep hun gedachten, gevoelens en gedrag bespreken, hoe de groep heeft gefunctioneerd en wat de rol van anderen daarbij was, waarbij de regels voor respectvolle communicatie worden aangehouden.
Technieken: Groepsproces, Uitdaging door keuze, Experimentele activiteiten en bespreken van de ervaringen.

Rol  paard: het paard wordt als middel ingezet, heeft geen reflecterende rol.

Extra aandachtspunt: het aanleren van vaardigheden om zichzelf veilig te houden bij een paard met vecht- of vluchtgedrag is een basisvoorwaarde bij deze methode.


Equine Facilitated Brief Intensives (therapie)

Aanbieder: Dient alle bestaande methoden te kennen en te kunnen inzetten waar nodig.

Doelgroep:  cliŽnten met verslaving, risicojongeren, gebrek aan levensvaardigheden.
Niet voor cliŽnten die mentaal en emotioneel erg instabiel zijn.

Doel: cliŽnten die vastlopen in reguliere psychotherapie een (mogelijkheid tot) doorbraak/nieuw perspectief geven. Korte termijn service (één of twee sessies).
Het verhogen van persoonlijk bewustzijn en inzicht, in het hier-en-nu blijven, motivatie achter gedrag herkennen, herkenning van niet succesvol gedrag, nieuwe vaardigheden oefenen.

Methode: Reflectieve feedback, psychodrama en andere technieken. Altijd in goed overleg en samenwerking met hoofdbehandelaar, die verantwoordelijk is voor de follow-up. 
Technieken: Nieuw geleerde vaardigheden oefenen, corrigerende ervaringen aanbieden (het effect van gedrag cliŽnt laten zien). De hoofdbehandelaar kan aan- of afwezig zijn.

Rol paard: Wisselt tussen facilitator, co-facilitator, spiegel  en medewerker.


Equine Facilitated Learning (ervaringsgericht leren)

Aanbieder: In staat zijn tot het ontwikkelen van leerplannen, kunnen werken in een multifunctioneel team, oplossen van leermoeilijkheden. Ervaring in het opleiden en kennis van de behoeften van speciale doelgroepen. Leiding kunnen geven aan vrijwilligers. Gaat uit van de sterktes en mogelijkheden van de cliŽnt en zorgt voor positieve benadering, compassie, zorg en respect.

Doelgroep: cliŽnten die niet gebaat zijn bij inzicht gevende therapie of cognitieve processing. Veelal cliŽnten die hersenaandoeningen/beschadigingen of ontwikkelingsstoornis (autisme, ADHD) hebben. Vaak ingebed in school- of therapeutisch verblijfsprogramma. Focus en concentratie verbeteren.

Doel: Onderwijzen van levensvaardigheden, sociale vaardigheden, communicatie- en loopbaanvaardigheden (zoals beslissingen nemen, communiceren, copingsvaardigheden, zelf management) en werkethiek.  Bedoeld om op een basaal niveau in de maatschappij te kunnen functioneren.

Methoden: Door de cliŽnt verantwoordelijkheid te geven voor de verzorging van een paard leert hij in de praktijk over de waarde van voeding, gezondheid, verzorging, beweging. Door de bezigheden van mensen op de paardenhouderij leert hij over omgangsvormen en communicatie. Het gedrag in de kudde leert de cliŽnt het belang van non-verbaal gedrag en de reactie van het paard kan helpen om congruent te communiceren (juiste intonatie, stemgebruik). Leren/studeren en huiswerk kan leuk gemaakt worden als het over paarden gaat. Het zorgen voor een paard kan tot een betere werkethiek leiden.
Voor iedere cliŽnt wordt een vaste vrijwilliger aangewezen (indien nodig meerdere).
Waar mogelijk krijgt de cliŽnt ook taken in het team.

Rol paard: co-facilitator, medewerker. Het paard dient voorzichtig, tolerant en meevoelend te zijn.
Deze doelgroep vraagt veel van de meewerkende paarden, hun welzijn en gezondheid moet goed in de gaten gehouden worden.

Bijzonderheden: het paard moet volledige vrijheid hebben aan welke persoon hij gekoppeld wordt, zodat hij ontspannen is en blijft.


Equine Assisted Education (ervaringsgericht leren)

Aanbieder:  is begeleider en stuurt de activiteiten. Kennis van groepsdynamica, leiderschap en management. Kan omgaan met emotioneel geladen situaties. Kent stabiliserende en de-escalatie technieken. Herkent gedrag dat wijst op psychische aandoening bij  intake deelnemers.

Doelgroep: goed functionerende scholieren, studenten, werknemers, managers. Mensen die een psychische aandoening hebben horen niet thuis bij deze vorm. Zij worden verwezen naar (equine facilitated) psychotherapie.

Doel: het ervarend leren van functioneren in een team. Elementen zijn empathie, begrip, communiceren (luisteren, samenvatten, doorvragen/congruent zijn), relationele vaardigheden (aansluiting, sensitiviteit, feedback). Ook zelfbewustzijn, intentie, motivatie.

Methoden: Activiteiten/opdrachten/spelletjes met het paard.
Doelen en activiteiten worden opgesteld in overleg met school of bedrijf van de studenten/medewerkers.

Rol van het paard: Afleidend voorwerp,  focus,  middel voor activiteiten, gedragsvoorbeeld (metaforen), geeft reflectieve feedback op leidend of ondersteunend gedrag.


Equine Facilitated Professional Coaching 
 
Aanbieder: Psycholoog, counselor of coach. Kennis van organisatie- en personeelsontwikkeling.
Kan omgaan met emotioneel geladen situaties. Is vooral faciliterend en geeft interpretaties alleen indien nodig of wanneer gevraagd. Herkent gedrag dat  wijst op psychische aandoening bij intake.

Doelgroep: gezonde, goed functionerende privépersonen, medewerkers, managers. Vaak uit organisaties waar veranderingen plaatsvinden, wat stress en onzekerheid kan geven.
cliŽnt staat in eigen kracht en is zelf verantwoordelijk voor wat hij leert in deze sessies en wat hij ermee doet.

Doel: het ondersteunen van persoonlijke ontwikkeling /groei  en teambuilding. Aspecten bij persoonlijke ontwikkeling kunnen zijn leiderschap, management, loopbaan en relationele vaardigheden. Onderzoeken van zelfbewustzijn en zelfvertrouwen, zelfmanagement, intentie, motivatie, energie, authenticiteit, congruentie.

Methode: Intake met cliŽnt waarin zijn persoonlijke situatie en doelen worden besproken. Instrumenten zoals 360 graden feedback en persoonlijkheidvragenlijsten kunnen worden gebruikt. Afhankelijk van de doelen van de cliŽnt worden activiteiten met het paard ingezet of wordt gedrag van de kudde geobserveerd. Paarden reageren meewerkend op authenticiteit, respect en zelfvertrouwen. Zij reageren afwijzend op onechtheid, niet-congruent gedrag, onzekerheid en manipulatie. Driehoek paard-client-coach als model. Elementen om mee te werken: focus, observatie, luisteren, stijl,compassie, humor,beslissen, controle, moed.

Rol paard: partner, medewerker. Geeft reflectieve feedback, is metafoor.

Bijzonderheden: De coach hoeft de paarden waarmee gewerkt wordt niet zeer goed te kennen, maar heeft wel verstand van paardengedrag en kan een band aangaan met ze.


Equine Facilitated Human Development (Epona)

Aanbieder: Hebben vaak een ruim aanbod van kennis en vaardigheden en werken eclectisch.
Door opleiding, levenservaring en zelf een balans in het leven gevonden te hebben, kunnen zij anderen helpen hun weg te vinden. Zij geven anderen een voorbeeld.

Doelgroep:  Mensen met de behoefte om niet alleen vanuit de ratio te leven,  of hun ervaringen met anders zijn/anders voelen in een nieuw kader te plaatsen.

Doel: Het vergroten van sensitiviteit, intuÔtie, bewustzijn en perceptie. Leren om relaties op energetisch en non-verbaal niveau waar te nemen en te verbeteren. Leren om op een innovatieve, creatieve, gepassioneerde en sensitieve manier leiding te geven.
Het leren leven met gebruik van hoofd, hart, lichaam en ziel. Recent zijn in onderzoek cellen gevonden in het hart en de ingewanden die lijken op hersencellen en deze communiceren ook met de hersencellen in het brein. 

Methoden: Een mix van therapie, scholing en leren. De methode is zeer persoonsgebonden, ieder heeft zijn eigen stijl van werken.  Er wordt veel gebruik gemaakt van expressieve kunsten (dans, muziek, tekenen en schilderen), ademhalingstechnieken, meditatie/mindfulness, groepsprocessen, energiewerk, intuÔtieve technieken.

Rol paard: Een leermeester/rolmodel die de mensheid kan leren een overgang te maken naar gezond, gelukkig en vreedzaam samenleven. Ieder paard heeft aanleg voor het ontwikkelen van bepaalde talenten in mensen.


Interventiemethoden zoals aangeboden in Nederland 
(bron: website HippoCampus)

Orthopedagogisch voltigeren/rijden (therapie)
 
Aanbieder: Orthopedagogisch voltigeren/paardrijden wordt uitgevoerd door iemand met een therapeutische opleiding en een specifieke vervolgopleiding op dit gebied. Deze omvat idealiter een basisopleiding als rij- en/of voltige-instructeur en sportleraar.

Doelgroep: Kinderen met een ontwikkelstoornis. Het pedagogisch of therapeutisch proces richt zich op het ingrijpen in het ontwikkelingsproces om dit te bevorderen, te versnellen (ontwikkelingsvertraging) of te corrigeren (storingen) op sociaal, psychomotorisch, emotioneel en cognitief niveau.

Doel: verbetering van de psycho-motoriek, cognitie, concentratie, en de bevordering van sociale en persoonlijkheidsontwikkeling, ook bij gedragsproblemen. 

Methode: Verzorging en omgang van/met het paard en rijden aan de longe, of met twee begeleiders of geheel zelf rijdend. Het accent ligt daarbij op het sociale aspect, interactie en communicatie van een aantal kinderen in een groep, en niet zozeer in het leren paardrijden. Er worden gestandaardiseerde en fantasieoefeningen en spelletjes gedaan.

Rol van het paard: motivator, model, partner. 


Hippotherapie (fysiotherapie met paard)
 
Aanbieder:  fysiotherapeut met vervolgopleiding gericht op het werken met het paard. 

Doelgroep: kinderen en volwassenen met fysiotherapeutische klachten

Doel: Verbetering van houding en beweging, evenwicht, coŲrdinatie, ontspanning en tonusverbetering spieren door permanente stimulatie via de paardenbeweging, stimulatie via alle zintuigen. Ook psychologische aspecten komen aan bod door het omgaan met het paard.

Methode: Het paard gaat meestal met begeleider in stap aan de lange teugels met therapiesingel. CliŽnt rijdt met of zonder dekje of pad. 

Rol van het paard: stimulator, motivator, en activator door zijn unieke driedimensionale beweging die permanente prikkels geeft en bepaalde bewegingen faciliteert. 


Psychotherapie met het paard (therapie)
 
Aanbieder: Dit wordt uitgevoerd door een psycholoog/psychiater met een vervolgopleiding orthopedagogisch voltigeren en/of rijden en die verder geschoold is in psychomotorische procesbewaking en sportfysiologie. Soms wordt gekozen voor samenwerking tussen psycholoog en een hippisch/ orthopedagogisch rijden deskundige. 

Doelgroep: eerste- of tweedelijns patiŽnten in de geestelijke gezondheidszorg

Doel: het verbeteren van het psychologische functioneren

Methode: Men werkt met het paard op aan de longe, los, lange teugel en onder het zadel  met als doel: motivatie/ inleiding/bevordering /stabilisatie van het psychotherapeutische proces. 

De rol van het paard is afhankelijk van de therapeutische basis, de indicatie, het therapeutische proces en de fase van het proces waarin de cliŽnt verkeert. Mogelijk zijn: motivator, partner, stimulator, katalysator, overgangsobject, enz. Het beoogde therapeutische proces is tevens afhankelijk van het therapiedoel, het toegepaste therapeutische model en het niveau van de beoogde behandeling: steunend, confronterend, begeleidend, verzelfstandigend etc.

Voor de methoden coaching, counseling, spiegelen, leiderschapstrainingen, persoonlijke ontwikkeling e.d. heb ik geen uitgebreide beschrijving kunnen vinden. Deze zouden idealiter door de beroepsgroep moeten worden opgesteld om te verduidelijken wat men aanbiedt.




« Terug naar het overzicht
Home | Laatste bericht | Over mij | Links | Blog | Aanbieders | Bibliotheek | Contact | Registreren,donatie en inloggen | Ontwikkeld door SatDesign